derintarih.com

Osmanlı insanının evinden sokağına, şiirinden mizahına uzanan entâri, asırlar boyunca kadınların ve erkeklerin gündelik hayatına eşlik eden kıyafetlerden… Kimi zaman zarif bir armağan, kimi zaman ev rahatlığının simgesi, kimi zaman da şairlerin mısralarına konu olan bu kıyafet, değişen moda ve düzenlemelere rağmen varlığını uzun süre korudu. Erkeklerin entâriyle sokağa çıkmasının yasaklanması ise Üsküdar’da hararetli tartışmalara ve mizahî hicivlere konu olacak kadar ses getirdi.

1737 sonbaharında 25 kişinin Yılan Adası’nda yaklaşık yedi ay mahsur kalmasıyla sonuçlanan deniz kazası, denizcilerin Karadeniz’de fırtınayla mücadele yöntemlerinden zorunlu yamyamlığa kadar uzanan, emsaline az rastlanır bir hayatta kalma hikâyesine sahne oldu. Hayata tutunabilenler, yiyecek kaynaklarının tükenmesi üzerine, yaşamlarını sürdürebilmek için ölen arkadaşlarının cesetlerini yemek zorunda kaldılar.

18. yüzyılda Defterdar İbrahim Paşa tarafından inşa ettirilen ve adını da buradan alan Defterdar Camii, Osmanlı döneminde İstanköy’deki Müslüman Türk topluluğu için önemli bir ibadet merkeziydi. Üzerinden asırlar geçmesine ve depremlerde hasar görmesine rağmen cami, günümüzde de İstanköy’ün tarihî hafızasını sessizce taşımaya devam ediyor. Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

Âşir Efendi Caddesi, İstanbul’un tarihî dokusunu yansıtan müstesna caddelerinden biri. Bir ucunda Hobyar Mescidi, diğer ucunda Âşir Efendi Kütüphanesi yer alıyor. Bu iki nokta arasında sıralanan asırlık hanlar ise caddenin mimari ve ticarî hüviyetinin yanı sıra, Arap ve Latin alfabesiyle yazılmış Türkçe, Ermenice ve Fransızca kitabeleriyle Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan geçiş döneminin izlerini de muhafaza ediyor. Şimdi gelin, bu kitâbeleri birlikte okuyalım. Devamı Derin Tarih Eylül Sayısında…

İlim, fikir ve hukuk dünyamızın önemli isimlerinden biri de Mahmud Esad Efendi’dir. Eski Osmanlı kadılarından olan babası Güzel Efendizâde Emin Efendi’den dolayı “İbnülemin” diye anılmaktadır. Fıkıh, kelâm, hadis, hikmet, mantık gibi dersler okuduktan sonra icazet aldıktan sonra Fatih Medreselerinde ders vermeye başlamış ve aynı süreçte müsbet ilimlerin tahsiline koyulmuştur.

Hacı Ârif Bey’in, aşk, ayrılık ve hicranla yoğrulan hayatında yaşadığı her kırılma, Türk musikisine ölümsüz eserler kazandırdı. Çeşm-i Dilber’e duyduğu aşktan kürdilihicazkâr makamını doğuran büyük bestekâr, sarayın ihtişamından geçim sıkıntısına uzanan fırtınalı ömrü boyunca sevincini de kederini de notalara döktü. Şarkı formuna kazandırdığı güç ve açtığı yeni musiki ufkuyla bir devrin zevkini şekillendiren Hacı Ârif Bey, kaybettiklerini besteleriyle ebedîleştirdi.

1974’te yayımlanan Köse Kadı adlı kitabıyla Bahaeddin Özkişi, tarihî romanı savaş meydanından çıkarıp istihbarat masasına taşıyor deyim yerindeyse. Devleti yalnız padişahlar ve paşalar üzerinden değil, adları tarihin büyük kitaplarına girmeyen insanlar üzerinden anlatıyor. Serhaddi bir coğrafya olmaktan çıkararak bir ruh hâline dönüştürüyor; sürekli tehdit altında yaşamanın insanlarda meydana getirdiği dikkati, sadakati, şüpheyi ve fedakârlığı romanın temposuna aktarabiliyor.

İlk çağlardan itibaren astrolojik kehanetler devlet adamlarının da ilgisini çekmiş; inanç ile kehanetin bu mücadelesi saray koridorlarından savaş meydanlarına kadar tarihin akışını etkilemiştir. Astrolojiye ve kehanetlere inanan ve bunu devlet politikası hâline getiren Bizans İmparatoru I. Manuel Komnenos’un bu merakının, hazırlık aşamasından zamanının belirlenmesine ve taktiklere uzanan bir çizgide Miryokefalon Savaşı’na yansımaları açıktır.

Hasan Çelebi, hat sanatının Cumhuriyet dönemindeki önemli temsilcileri olan hocaları Halim Özyazıcı ve Hamid Aytaç’tan aldığı bayrağı başarıyla taşımıştır. 1971 yılında icazetini alan Hasan Çelebi; camiler için kuşak, kubbe ve kapı üstü yazıları yazdı. Başta camiler olmak üzere pek çok tarihî eserin restorasyonunda görev aldı. Yine eserleri arasında çeşme, türbe yazıları ve sayısız mezar taşı kitâbesi mevcuttur.

Günümüzde Amerikan siyasetinde güçlü bir etkiye sahip olan Evanjelik Siyonizmin fikrî ve siyasî kökleri, 19. yüzyıl İngiltere’sine uzanıyor. Yahudilerin Filistin’e dönüşünü Mesih’in ikinci gelişinin ön şartlarından biri olarak gören Evanjelik çevrelerin dinî beklentileri, İngiltere’nin Ortadoğu’daki stratejik ve sömürgeci hesaplarıyla aynı noktada buluştu.