Follow the Money

Het kabinet-Jetten wil de uitwassen van private equity in de zorg inperken en komt daarom met strengere regels voor winstuitkeringen. Gezondheidseconoom Xander Koolman heeft weinig vertrouwen in de plannen. ‘Er zijn veel te veel routes om toch winst uit te keren.’ Steeds meer zorginstellingen komen in handen van private investeerders. Zij kochten vorig jaar ruim honderd zorgorganisaties op.

Als Ben Cohen (75) rond vier uur ’s middags de vergaderruimte van een grachtenpand aan de Amsterdamse Herengracht binnenstapt, komt hij net uit een supermarkt waar hij flyers in het ijs-schap heeft gelegd. Boycott Magnum, save Ben & Jerry’s staat erop. Het door hem samen met Jerry Greenfield opgerichte ijsmerk Ben & Jerry’s is – of, afgaande op Cohen: was – bekend van de sociale missie.

Wat is het nieuws? Verzekeraars gaven in het tweede kwartaal van 2026 voor een recordbedrag van 11 miljard dollar aan ‘catastrofe-obligaties’ (cat bonds) uit om zich in te dekken tegen de groeiende financiële schade van extreem weer. Institutionele investeerders, zoals hedgefondsen en het Nederlandse pensioenfonds PFZW, nemen hiermee de schaderisico’s voor enkele jaren over in ruil voor forse rente. De markt voor deze obligaties is ruim 65 miljard dollar waard.

In deze aflevering: vorig jaar startte de Litouwse journalist Šarūnas Černiauskas een onderzoek naar de financiën van zijn premier. Wat begon als een ogenschijnlijk klein verhaal, groeide al snel uit tot een reeks schandalen. De regering ging er met gestrekt been in en deed het onderzoek af als hallucinant werk van een paar dwazen. Maar Černiauskas en zijn collega’s gaven niet op en zorgden er met hun onderzoeken uiteindelijk voor dat de premier moest aftreden.

Als je vaak demonstreert, loop je het risico op een vinkje achter je naam in politiesystemen. Je kunt een label krijgen vanwege ‘links-extremisme’ of ‘milieu- en dierenextremisme’, wat betekent dat je volgens de politie in staat bent tot openlijke geweldpleging. Oftewel: dat je een potentiële terrorist bent. Het overkwam politiek activist Frank van der Linde (1968), die bij de politie te boek stond als gevaarlijke extremist, naar eigen zeggen omdat hij veel protesteerde tegen Israël.

Zoals jullie wellicht weten, en anders bij deze: ik werk Follow the Money aan een boek over de impact van satelliettechnologie. Dat lijkt misschien een niche-onderwerp, maar satellieten zijn cruciaal voor wetenschappers, bedrijven, transport, banken, de infrastructuur, het leger, en natuurlijk ook voor ons. Steeds meer satellieten zijn in private handen en onderdeel van de internationale geopolitieke en geo-economische strijd.

Wat is het nieuws? De politie richtte in 2023 de Wetenschappelijke Adviesraad Politie (WARP) op, die de korpschef ‘onafhankelijk’ en ‘wetenschappelijk’ advies moet geven. Maar alle adviezen tot nu toe onderschrijven beleid dat de korpsleiding al voerde. Van onafhankelijkheid is weinig te merken: de korpschef benoemt de leden en kan ze weer ontslaan, bepaalt het budget, beslist over toegang tot politiegegevens en mag adviezen geheimhouden.

Šarūnas Stepukonis leek de ideale schoonzoon: charismatisch, deelnemer aan internationale roeiwedstrijden, vrijwilliger in Oekraïne en succesvol zakenman. Na zijn studie in het Verenigd Koninkrijk begon hij in 2011, op 23-jarige leeftijd, bij BaltCap, de grootste private-equityfondsbeheerder van de Baltische staten. Amper zes jaar later kreeg hij de leiding over het BaltCap infrastructuurfonds, dat 80 miljoen euro ophaalde voor onder meer zonne- en wind-energieprojecten in de regio.

We hadden weer eens een primeur. Daar zijn we altijd blij mee, juist omdat dit bij Follow the Money niet aan de orde van de dag is. Onze onderzoeken zijn onthullend en zeker nieuwswaardig, maar het snelle, dagelijkse nieuws behoort niet tot onze core business. Desondanks is het soms raak. Juist omdat we diep in de materie zitten, kunnen we snel schakelen als zich nieuws aandient in een dossier. Zo ook vorige week.

Heeft u een mobiele telefoon? Ik vermoed van wel. En ik denk dat u met die telefoon online bankiert, contact onderhoudt met collega’s, vrienden en bekenden, op zoek gaat naar nieuwe relaties via datingsites, voetbalwedstrijden volgt, podcasts luistert, Netflix-series kijkt. De digitale wereld is onderdeel geworden van ons leven en het einde van die ontwikkeling is nog lang niet in zicht. Veertig jaar geleden, zo midden jaren tachtig, stonden we aan het begin van die ontwikkeling.