Tuairisc

Tá conraitheoir ceaptha ag Údarás na Gaeltachta chun ionad nuálaíochta mara a fhorbairt i gCarna. Tá obair athfhorbartha agus uasghrádaithe le déanamh ag an Údarás ar dhá fhoirgneamh atá mar chuid de Stáisiúin Taighde Charna. Tá an obair beartaithe mar chuid den togra ‘Nua Mara’, ionad forbartha nuálaíochta mara. Nuair a bheidh an obair uasghrádaithe curtha i gcrích, beidh comhlachtaí nua agus mionchomhlachtaí in ann áit a fháil ar cíos ar an suíomh chun tabhairt faoi thástáil agus taighde mara.

Beagán le cois dhá uair a chloig a ghlac sé orainn cosán breá siúil a chur dínn idir Coogee agus trá mhór Bondi tamall míonna siar. Buailte ar Sydney féin atá an ceantar sciamhach cladaigh seo. Casadh na céadta orainn an tráthnóna úd. Ní bréag, magadh ná áibhéil a rá go mb’Éireannaigh óga fuinniúla iad a bhformhór agus iad i mbarr a réime thall. Síneadh agus searradh á bhaint astu féin agus brothall an lae caite, saol folláin amuigh faoin aer agus áille in aice láimhe.

Is díol iontais liom go meastar anois, agus meastar i gceart, gurb é Micheál Martin, ceannaire Fhianna Fáil, páirtí a bunaíodh chun prionsabail Phoblachtánacha a chosaint (agus deireadh a chur leis an gcinedheighilt an príomhcheann acu), an chonstaic is mó roimh Aontacht na hÉireann. I gcodarsnacht leis sin, is é Fine Gael, an páirtí a bhíodh go traidisiúnta nasctha le cothabháil an status quo, atá ag éileamh go ndéanfaí ullmhúcháin maidir le cén chuma a bheidh ar Éirinn aontaithe.

Lomracháin atá iontu anois. Bhíodar fairsing ar chaon taobh den bhóthar as Conamara amach go teorainn Mhaigh Eo agus mé ag taisteal na mbealaí sin le gairid. Caoirigh na bliana seo sciúrtha, bearrtha agus an phurgóid curtha siar ina mbéal agus síos ina scornach. An branda aitheantais buailte orthu agus iad faoi réir le haghaidh a gcéad chéim eile sa saol – soir i dtreo na dtailte bána nó amach go gleannta agus beanna sléibhe.

Tugann briseadh an tsamhraidh ó imeachtaí na Dála deis mhachnaimh do pholaiteoirí fiú más saoire atá i gceist. Gan an Dáil agus gan imeachtaí ar nós clinicí agus cruinnithe coistí tugann sé deis go háirithe machnamh a dhéanamh ar an riocht ina bhfuil a bpáirtí agus cé na tosaíochtaí ba chóir a bheith acu sa gcéad tréimhse eile.

Níos minicí ná a chéile agus mé ag déanamh an bhealaigh as Cois Fharraige go Páirc an Chrócaigh téim trí Pháirc an Fhionnuisce agus mé ag tarraingt ar an stráca deireanach den aistear. Tá cúpla cúis leis sin. Ar cheann acu tá an faoiseamh a thugann sé dom trácht trom na cathrach a fhágáil i mo dhiaidh, más go sealadach féin é.

N’fheadair cén duine cliste is túisce a chum an nath ‘na meáin fhrithshóisialta’ ach is cur síos beacht é ar ghréasáin ar soiléire ná riamh anois an dochar a chothaíonn siad. Ní cothú faltanais agus fuatha amháin a éascaíonn X, TikTok, Facebook, YouTube agus a leithéid. Spreagann agus scaipeann a logartaim na tréithe sin d’aon ghnó – chomh maith le bréaga, easaontas agus eascairdeas – chun brabach a dhéanamh do na húinéirí.

Sráid na Siopaí, cathair na Gaillimhe, tráthnóna báistí i lár mhí Lúnasa na bliana 1988. Bhí mé 13 bliana d’aois agus d’fhoghlaim mé mo chéad chúpla focal Gaeilge i siopa leabhar Eason. ‘Ar Ais Ar Scoil’ a d’fhógair fógraí cairtchláir dubha, agus litreacha bána orthu a mheabhraigh lámhscríbhneoireacht chailce. Mar bharr ar an ádh bhí an leagan Béarla ar roinnt fógraí eile agus ní raibh aon amhras orm a thuilleadh faoin mbrí a bhí leis an bhfrása, a chuir idir dhrogall agus sceitimíní orm.

Tá blaiseadh san fhíseán seo de chuid de na scéalta a bhí againn ar Tuairisc le seachtain Dé hAoine, Lúnasa 21 2026 ag 1:01 pm

Ní dhearna duine as gach ceathrar a rinne an Ardteist i mbliana aon scrúdú Gaeilge. Tá torthaí na hArdteiste á bhfoilsiú ar maidin agus de réir figiúirí atá curtha ar fáil ag Coimisiún na Scrúduithe Stáit, ní bhfuair 25% de dhaltaí aon toradh don Ghaeilge i mbliana. Is í seo an cúigiú bliain as a chéile go raibh an céatadán daltaí nach ndearna aon scrúdú Gaeilge os cionn 20. Ní dhearna 24% de dhaltaí a rinne an Ardteist anuraidh scrúdú Gaeilge.