Tuairisc

Tá sé ráite ag taighdeoirí ó Choláiste na Tríonóide nach leor an méid atá leagtha amach sa dréachtráiteas náisiúnta pleanála don Ghaeltacht chun cosaint a thabhairt don Ghaeilge agus go bhfuil idirghabháil dhíreach ón rialtas ag teastáil. Tá sé mar sprioc sa ráiteas, a foilsíodh i rith an tsamhraidh, oidhreacht chultúrtha agus theangeolaíoch na Gaeltachta a chosaint ach deir na taighdeoirí nach mbainfear an sprioc seo amach gan beart ón rialtas.

Ní fada go mbeidh comhartha sráide nua crochta ar Ascaill Ravenscroft in oirthear Bhéal Feirste agus an leagan Ultaise air, Corbiescroft Evvenye. In 2022 a d’athraigh comhairle na cathrach na rialacha agus rinneadh suirbhé ar chónaitheoirí agus gnóthaí an cheantair agus socraíodh go gcrochfaí an chéad chomhartha dátheangach Béarla-Ultaise ar an tsráid.

Tá blaiseadh san fhíseán seo de chuid de na scéalta a bhí againn ar Tuairisc le seachtain Dé hAoine, Deireadh Fómhair 9 2026 ag 11:50 am

Tá sé fógartha ag an Aire Oideachais go bhfuil beirt daltaí ó gach iarbhunscoil sa tír le cur chun na Gaeltachta chun a bheith ina ‘Laochra Teanga’. Cuireadh maoiniú €1 milliún ar fáil don Roinn Oideachais agus Óige faoi Bhuiséad 2027 chun tús a chur le tionscnaimh nua darb ainm ‘Clár Laochra Teanga na Gaeltachta’.

Bhí Buiséad 2027, an pholaitíocht idirnáisiúnta, agus tionchar na meán sóisialta ar an tsochaí faoi chaibidil ag Darren agus a chuid aíonna Gormfhlaith Ní Thuairisg, Alex Hijmans agus Cormac Ó hEadhra, a bhí ina aoi den chéad uair ar An Pod Gaeilge. Agus an podchraoladh faoi lán seoil, thug aoi speisialta – madra Ghormfhlatha cuairt ar an gcriú… Podchraoladh ó Tuairisc, seirbhís nuachta ar líne na Gaeilge, é An Pod Gaeilge. Tabhair cuairt orainn ag www.tuairisc.ie nó ar na meáin shóisialta.

Ba cheart dul i ngleic le cailliúint na héagsúlachta teangacha agus cultúr ar fud an domhain ar an gcaoi chéanna a bhfuiltear ag dul i ngleic leis an ngéarchéim bhithéagsúlachta, dar le beirt sochtheangeolaithe Éireannacha. In aiste a foilsíodh le deireanas ar Midas Science Blog deir Conchúr Ó Giollagáin agus Brian Ó Curnáin gur cheart coincheap na cosanta gnáthóg a chur ag obair i gcomhthéacs na sochtheangeolaíochta.

“Le rugbaí cumais mheasctha, caithfidh tú é a fheiceáil le go dtuigfeadh tú é. Tá sé deacair é a mhíniú gan é a fheiceáil,” arsa Oisín Mistéil. Ar an dea-uair, tá léargas taitneamhach, corraitheach, spreagúil tugtha dúinn ar an spórt ag an Mistéalach sa scannán faisnéise nua aige, Try!, atá anois i bpictiúrlanna timpeall na tíre. Spórt is ea rugbaí cumais mheasctha a thugann imreoirí le míchumas agus gan míchumas le chéile chun imirt gan srian.

Tá mé ag léamh leabhair faoi láthair a scríobh garda a d’oibrigh i Músaem na Cathrach i Nua-Eabhrac (an ‘Met’), All the Beauty in the World le Patrick Bringley. Ní garda a bhí ann ó thús – scríbhneoir leis an New Yorker a bhí ann. Ach thóg sé an jab sa mhúsaem toisc go raibh sé ag iarraidh teacht chuige féin tar éis bhás a dhearthár. Deich mbliana a d’fhan sé ann. Thosaigh sé ag breacadh síos cuid de na rudaí spéisiúla agus áiféiseacha a dúirt daoine leis agus iad ag siúl thart.

Comhdháil ar Litríocht agus ar chultúr na Gaeilge Beidh Comhdháil ar Litríocht agus ar Chultúr na Gaeilge á reáchtáil ag Roinn na Gaeilge, Ollscoil na Gaillimhe ar an 16 agus 17 Deireadh Fómhair. Déanfar comóradh, cur agus cúiteamh i mbliana ar ‘Forbairt na Gaeilge’, leabhrán tábhachtach ar nádúr, ar fhoirm, agus ar chultúr na Gaeilge a scríobh Niall Ó Dónaill 75 bliain ó shin (1951).

Cuireadh i leith an rialtais tar éis an bhuiséid an tseachtain seo go raibh siad ar nós cuma liom ina gcuid polasaithe eacnamaíocha agus go háirithe a gcuid caiteachais. Cé go raibh sprioc leagtha amach ag an rialtas don chaiteachas ina ráiteas samhraidh, thapaigh siad an deis nuair a foilsíodh na figiúirí cánach is déanaí a gcuid caiteachais a ardú go dtí os cionn €8 mbilliún.