İnsan, kendi hayatının hem yazarı hem de sürekli değişen okurudur. Birey, kendisini tanıdığını düşündüğü ölçüde yanılır mı? Kim bilir, belki de hayatın en büyük yanılsamalarından biri, insanın kendi iç dünyasını bütünüyle bildiğine inanmasıdır. Oysa insan, yalnızca bugün düşündüklerinden, hissettiklerinden ve kararlarından ibaret değildir. İçinde, çoktan geride kaldığını sandığı hayatların izlerini, susturduğu duyguların yankılarını ve zamanla unuttuğu benliklerinin kalıntılarını taşır.
Is this you? As a journalist, you can create a free Muck Rack account to customize your profile, list your contact preferences, and upload a portfolio of your best work.
Claim your profile
Articles by Vahap Aydogan
Cumhuriyetin aynasında insan: Sanatın özgürlük arayışı
Bir ressam, kendisine miras kalan eski bir portreyi inceliyordu. Yüz kusursuzdu! Çizgileri belirgin, bakışları sabitti… Fakat ressamın aklına bir soru takıldı: İnsan, kendisinden önce çizilmiş bir dünyanın içinde kendi yüzünü nasıl bulurdu? Fırçasını tuvale yaklaştırdı. Karşısındaki portreye uzun uzun baktı… Sonra anladı ki insanın kendi yüzünü bulması, bazen başkalarının ona çizdiği sınırları sorgulamakla başlıyordu.
Yas: Bir ömrün yarım kalan cümlesi
İnsan, hayatın kendisine verdiği her şeyin bir gün eksilebileceğini bilir, fakat bilmekle karşılaşmak arasında, hiçbir düşüncenin aşamadığı derin bir uçurum vardır. Bazı gerçekler zihne ulaşmadan önce insanın bütün varlığından geçer. Geldiklerinde bir haber gibi duyulmazlar; dünyanın anlamını, zamanın yönünü ve insanın kendisiyle kurduğu ilişkiyi değiştirirler. Sonra bir gün, insanın içinden bir şey çekilir; geriye kalan her şey yerli yerinde durur.
Sanat, yapay zekâ ve kusurlu özgünlük: Kusursuzluk neyi eksik bırakıyor?
İnsan, tarih boyunca yalnızca dünyayı değiştirmek için değil, ona bakma biçimini değiştirmek için de araçlar icat etti. Matbaa sözü çoğalttı, fotoğraf makinesi görüntüyü zamandan ayırıp sakladı, kamera harekete bir hafıza kazandırdı. Bilgisayarlar ise düşüncenin ve hayal gücünün önüne daha önce görülmemiş kapılar açtı. Ve her yeni araç, insanın elini biraz daha güçlendirirken zihnine aynı soruyu bıraktı: Bir şeyin yapılabilir hâle gelmesi, onun anlamını da değiştirir mi?
Vahap Aydoğan | Benliğimizin misafir odası
İnsan, hiç gelmeyebilecek bir misafir için odasını; henüz tanımadığı kendisi için benliğini hazır tutar… Bir evde misafir odası olması biraz tuhaftır. Ev sahibi, gelmesi kesin olmayan biri için evinin bir bölümünü gündelik hayatından ayırır. Oraya kendi hayatını yerleştirmez. Odayı kendisi için kullanmaz. Çünkü o odanın anlamı bugünde değil, ihtimaldedir. İnsan da kendisine böyle bir yer ayırır.
Hiçbir çağ bizimki kadar bilgiyle kuşatılmadı; belki de hiçbiri bilgiyi düşüncenin kendisi sanmakta bizim kadar cüretkâr olmadı
Bir düşüncenin doğduğu anı bulmak isteseydik, muhtemelen yanlış yere bakardık. Büyük fikirleri çoğu zaman sonuçlarıyla tanıyoruz. Bir teori ortaya çıkıyor, bir keşfin adı tarihe yazılıyor, bir cümle yüzyıllar boyunca aktarılıyor. Geriye dönüp baktığımızda ise bütün o zihinsel sürecin tek bir anda gerçekleştiğini sanıyoruz. Oysa düşüncenin asıl hikâyesi çoğu zaman sonuçta değil, sonuca kadar geçen o görünmez zamanda saklı. Darwin’in çalışmaları bunun iyi bir örneği.
Cildo Meireles'in Babel'i: Sesler arasında kaybolan anlam
Anlam, her zaman söylenenin içinde bulunmaz. Bazen söylenen ile duyulan arasındaki mesafede, bir sözün başka bir sözle karşılaşmasında, bir sesin kendisini diğerlerinden ayırabildiği o ince aralıkta ortaya çıkar. O aralık kaybolduğunda sesler yok olmaz; aksine çoğalır. Fakat çoğalan seslerin içinde anlam giderek belirsizleşir… Cildo Meireles'inBabel'i tam da bu belirsizliğin içinde yükselir.
Bienaller: Kenti sanatın içine mi katıyor, yoksa kentin tarihini ve mimarisini sanatın dekoruna mı dönüştürüyor?
Bienaller, çağdaş sanatın yalnızca sergilendiği değil, kentle ilişki kurduğu organizasyonlar olarak düşünülüyor. Bir bienalin bir kente gelmesi, o kentin kültürel hayatını hareketlendirebilir; yeni izleyiciler yaratabilir, sanat üretimini çeşitlendirebilir ve kentin kendisini sanat tartışmasının bir parçası hâline getirebilir. Fakat bunun gerçekleşebilmesi, bienalin kentte bulunmasından çok, kentle nasıl bir ilişki kurduğuyla ilgilidir.
Yüzyıllık Yalnızlık: Bizden önce yazılmış bir cümlenin içinde mi yaşıyoruz?
Belki de insan, hayatına başladığına inandığı anda, kendisinden önce kurulmuş bir anlamın içine yerleşir. Kendi kelimeleriyle konuştuğunu, kendi iradesiyle yön verdiğini sanır; fakat daha ilk cümlesini kurarken, kendisinden önce yaşanmış hayatların bıraktığı anlam çoktan dilinin içine sızmıştır. Yüzyıllık Yalnızlık kitabını ne zaman okuduğumu bugün hatırlamıyorum.
Geçmişin dehaları, sanatçılar, müzisyenler, yazarlar: Bugün algoritma çağında yaşasalardı?
Bir sabah bütün zamanların büyük sanatçıları aynı şehirde uyansaydı ne olurdu?..
Müze bir mezarlık mıdır?
İnsan, yalnızca yaşayan değil, aynı zamanda öleceğini bilen tek varlıktır. Bu bilgi, onu iz bırakmaya, kendini aşmaya ve zamana karşı direnmeye yöneltmiştir. Belki de bu yüzden mağara duvarlarına resimler çizdi, taşları yonttu, tanrılar yarattı, heykeller dikti, ölülerini törenlerle uğurladı ve bazılarını mumyalayarak bedenlerini zamana emanet etti. Çünkü insanın en büyük korkusu yalnızca ölüm değildir; unutulmaktır. Bugün bu izlerin büyük bir kısmı müzelerde yaşamaya devam ediyor.
Hayatı ve umudu yeniden mümkün kılmak; Sonay Hoca'ya
Kemoterapinin ilk kürüydü. İlaçlar damarlarımda ağır ağır dolaşırken zaman da bedenim gibi yavaşlamıştı. Hastane odasının beyaz duvarları, serum pompasının tekdüze sesi ve üzerime çöken derin yorgunluk… Göz kapaklarımı açık tutacak gücü bile kendimde bulamıyordum. O sırada kulağıma yumuşak bir ses ilişti: 'Ne güzel resim çizmişsin…' Başımı güçlükle kaldırdım. Karşımda, yüzündeki sıcak ve güven veren tebessümle bütün korkumu sessizce azaltan bir doktor vardı.
Fatsa'dan Mardin'e uzanan kollektif hafıza: Kadir İnanır
Sanatın yalnızca görünen biçimlerden ibaret olmadığını; insanı anlamanın, hayatın farklı katmanlarına dokunmanın ve ortak bir duygu alanı kurmanın yolu olduğunu bize her anında hissettirdi. Bir insandan, bir sanatçıdan çok bir hafızayı temsil ediyordu. Çocukluğumun en büyük kesitlerinden bir katmanı; bir bakışın, bir sesin, bir duruşun taşıdığı büyük bir hafızaydı.
Sanatın tahtından tanrılar indi: İnsan kendi kutsalını nasıl yarattı?
İnsanlık tarihi boyunca sanat yalnızca güzeli üretme çabası olmadı. Sanat, insanın bilinmeyenle, kutsalla ve kendi varlığıyla kurduğu ilişkinin dili oldu. İlk mağara çizgisinden en çağdaş sanat eserine kadar insan aslında hep aynı arayışın peşindeydi: Dünyayı anlamlandırmak ve varoluşuna bir anlam vermek. İnsan, bilinmeyen karşısında yalnızca korkmadı; ona bir anlam verdi, onu biçime dönüştürdü ve kendi dünyasını kurdu. İlk insan için doğa büyük bir gizemdi.
Kanye West, Travis Scott ve algının endüstrisi
Belki de artık mesele neyi dinlediğimiz ya da kimin sahnede olduğu değildir. Mesele, küresel ölçekte dolaşıma sokulan bir görünürlüğün parçası olabilmektir. Bir yanda ırkçı ve ayrımcı söylemleri nedeniyle birçok ülkede ciddi tepkilerle karşılaşan sanatçılar; diğer yanda izleyiciyle kurduğu mesafe nedeniyle sahnedeki varlığını bile tartışmaya açan isimler var. Buna rağmen bu figürlerin Türkiye’de gördüğü yoğun ilgi, müzikal tercihlerin ötesinde bir olguya işaret ediyor.
Sanatçı ve küratör arasında sessiz bir iktidar
Eskiden sanat eserinin merkezinde sanatçı vardı. Bugün ise çoğu zaman eser kadar onu açıklayan metin, sergileyen küratör ve dolaşıma sokan yapı konuşuluyor. Yani soru şu: Bir sergide gerçekten kim konuşur? Sanatçı mı? Küratör mü? Yoksa çağın kültürel dolaşım sistemi mi? Bir eser, yanlış bir küratöryel dil içinde kendi ruhunu kaybeder mi?
Adolf Hitler’den bugüne: Sanat, iktidar ve algının inşası
Akşam, ışığın çekildiği o aralıkta meydan yavaş yavaş doldu. Ortaya bir yığın yapıldı; ilk bakışta ne olduğu anlaşılmıyordu. Bir genç, elindekini bırakmadan önce kısa bir an durdu. Parmağı kapağın kenarında gezindi. Sonra bıraktı. Bir görevli liste okumaya başladı. İsimler tek tek söylendi. Kalabalık biraz daha yaklaştı. Ve o an anlaşıldı…..yığılan şey kitaplardı. Ateş yakıldı. Kapaklar karardı, sayfalar kıvrıldı. Bir süre sonra kimse kitaplara bakmıyordu. Ateşe bakıyorlardı.
Vahap Aydoğan | Takvimde bir gün, vicdanda bir itiraz: 8 Mart
Adalet, korunması gereken hayatların güvenliğinde görünür olur. tarih boyunca emek yalnızca üretimle değil, onu üreten insanlarla anlam kazanır. Çünkü emek, insanın dünyaya bıraktığı izlerden biridir. Buna rağmen insanlık tarihinin uzun bir döneminde kadın emeği hem ekonomik hem de toplumsal olarak görmezden gelinmiş, çoğu zaman değersiz sayılmıştır. 8 Mart’ın ortaya çıkışı da tam olarak bu görünmezliğe karşı yükselen bir itirazın sonucudur.
Mayis Alizade | Rus basınında Gazze savaşı: "Galperin: Biz, Filistin Devleti'nin kurulmasına karşı değiliz"
Independent Türkçe için 5 Şubat Pazartesi günü Rus basınında yer alan haber ve analizleri derledik: Gazze savaşının 122. gününde Rus basını gelişmeleri nasıl görüyor? TASS: BM, Gazze'de son 48 saatte 234 Filistinlinin öldüğünü açıkladı BM'nin İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi (OCHA), Son 48 saat içinde Gazze Şeridi'nde en az 234 Filistinli hayatını kaybetmiş,343 Filistinli ise yaralandığını duyurdu.
Genetic analysis of rab7 mutants in zebrafish
Thank you for your interest in spreading the word about bioRxiv. NOTE: Your email address is requested solely to identify you as the sender of this article. Your Email * Your Name * Send To * Enter multiple addresses on separate lines or separate them with commas. Message Subject (Your Name) has forwarded a page to you from bioRxiv Message Body (Your Name) thought you would like to see this page from the bioRxiv website.
Show More
loading
Actions
Is this you?
As a journalist, you can create a free Muck Rack account to customize your profile, list your contact preferences, and upload a portfolio of your best work.Get in touch with Vahap
Contact Vahap, search articles and posts on X, monitor coverage, and track replies from one place.
Learn more about Muck Rack