Bart Burggraaf

Nederland heeft de grootste sociale huursector ter wereld. Tegelijkertijd staat de woningmarkt al jaren muurvast, met wachtlijsten van zeventien jaar, een generatie die niet aan een woning kan komen, en huurprijzen in de vrije sector die blijven stijgen, terwijl het aanbod krimpt. Wie dit ziet, verwacht een land dat te weinig heeft geregeld. Het tegendeel is waar. De Nederlandse woningmarkt is een van de zwaarst gereguleerde ter wereld.

Een Nederlander die zijn recht wil halen heeft in theorie een sterke positie. De Grondwet garandeert vrijheid van meningsuiting, bescherming van de persoonlijke levenssfeer, het eigendomsrecht, bescherming tegen willekeurig overheidsoptreden. Alleen zijn die garanties het papier waarop ze geschreven niet waard zolang er geen rechter is die ze kan afdwingen. In Nederland is er geen rechter die dat mag. Artikel 120 van de Grondwet verbiedt de rechter om wetten aan de Grondwet te toetsen.

Nederland is rijk. Dat danken we aan handel, ondernemerschap en een rechtsstaat die eigendom beschermt en contracten handhaaft. Generaties lang was de overheid vooral een scheidsrechter, niet een uitdeler, en daar profiteren we nog steeds van. Maar welvaart heeft een bijwerking. Rijke landen laten hun overheid groeien, vooral door meer herverdeling. Dat zou je gezien de vele internationale voorbeelden beter een economische wetmatigheid kunnen noemen dan een politieke keuze.