Paweł Stachowiak

Poznańskie krzyże to wyjątkowy pomnik. Upamiętnia ofiary Czerwca 1956 roku, ale nie tylko. Umieszczono na nim również daty innych buntów społecznych brutalnie stłumionych przez komunistyczne władze: 1968, 1970, 1976, 1980, 1981. Zawsze miałem wrażenie, że jedna spośród tych dat jest odmienna od pozostałych. Niby mieści się ona w cyklu „polskich miesięcy”, a jednak ma wyraźnie odmienny charakter. Idzie o sierpień 1980 roku.

W gdańskim ratuszu została zorganizowana wystawa dotycząca służby mieszkańców Pomorza Gdańskiego w niemieckiej armii podczas II wojny światowej. Protesty zaczęły się od razu, a szczególny sprzeciw wzbudził tytuł: Nasi chłopcy. Krytyka i oburzenie zdają się występować w dwóch formach, nazwijmy je „soft” i „hard”.

N iewiele jest tak malowniczych zakątków naszego kraju jak Beskid Niski. Pasmo górskie ciągnące się od Krynicy aż po Komańczę, opiewane w poezji Harasymowicza: „I był Beskid, i były słowa Zanurzone po pępki w cerkwi baniach Rozłożyście złotych Smagających się wiatrem do krwi…” Łagodne grzbiety, przeważnie zalesione, i puste doliny z niknącymi powoli śladami dawnych mieszkańców – cmentarzami, pozostałościami cerkwi, dziczejącymi sadami. Ziemia ta ma w sobie niezwykłą siłę przyciągania.